English فهرست مطالب روز نقشه سایت
تاریخ: ٢٩ آبان ١٣٩٣
به روزرسانی: ٢٩ آبان ١٣٩٣
جستجو
 
صفحه اول
اخبار
مقالات
» بولتن هفتگی (پی– دی- اف)
سردبیری
مجله
مولتی مدیا
بولتن‌ها
تقویم تاریخ
بیانیه‌ها
تولیدات
درباره ما
 
 
rss rss rss
مقالات
اجتماعی
نسرین ستوده و بازتاب زندان در فیس‌بوک
نوشین شاهرخی, ٦ شهریور ١٣٩١

رضا خندان، همسر نسرین ستوده، گاه و بی‌گاه در صفحه‌ی فیس‌بوک خود از ملاقات‌هایش با نسرین می‌نویسد و خوانندگان را تاحدودی در فضای زندان و همچنین خانواده‌‌ای قرار می‌دهد که برای دیدار همسر و مادر خود لحظه‌شماری می‌کنند، اما همواره در همین دیدارهای کوتاه و دیربه‌گاه هم باید با مشکلاتی عدیده دست و پنجه نرم کنند. با گشتی یک‌ساله در صفحه‌ی فیس‌بوک رضا خندان دمی را خلاف جهت عقربه‌ی ساعت با نسرین ستوده و خانواده سیر می‌کنیم.

Nasrin1

شهرزاد نیوز: رضا خندان، همسر نسرین ستوده، گاه و بی‌گاه در صفحه‌ی فیس‌بوک خود از ملاقات‌هایش با نسرین می‌نویسد و خوانندگان را تاحدودی در فضای زندان و همچنین خانواده‌‌ای قرار می‌دهد که برای دیدار همسر و مادر خود لحظه‌شماری می‌کنند، اما همواره در همین دیدارهای کوتاه و دیربه‌گاه هم باید با مشکلاتی عدیده دست و پنجه نرم کنند. با گشتی یک‌ساله در صفحه‌ی فیس‌بوک رضا خندان دمی را خلاف جهت عقربه‌ی ساعت با نسرین ستوده و خانواده سیر می‌کنیم.
فرصت کوتاه دیدار
خندان در رابطه‌ها با ملاقات‌ها از حال و هوای مهراوه و نیما، دختر و پسرشان، می‌نویسد و گاه از گفتگوهایی که میان او و نسرین رد و بدل می‌شوند. متن‌ها با تمام کوتاهی خود تصاویری شفاف در ذهن خواننده به وجود می‌آورند. خندان درباره‌ی آخرین ملاقاتی که با نسرین داشته در روز 25 آگوست 2012 اینگونه‌ گزارش می‌دهد.
رضا خندان: «ملاقات ما همزمان شده بود با ملاقات بند عمومی مردان سیاسی. خانواده‌های مردان سیاسی گفتند كه بچه‌ها را از در پشتی می‌برند تا در حین ملاقات كابینی، در آغوش پدرشان باشند؛ بنابر این شما هم می‌توانید نیما را داخل بفرستید. مهراوه تا شنید، سالن را گذاشت روی سرش كه من 18 سالم نشده و هنوز كودك محسوب می‌شوم. اصرار از او و تلاش از ما، بالاخره بچه‌ها خودشان را به آن طرف شیشه‌های كابین رساندند.

Nasrin2

حالا نیما بغل مادرش نشسته، گوشی را از او گرفته و به من كه این طرف كابین‌ بودم اشاره می‌كند كه گوشی را به پسر عمه‌اش بدهم تا راجع به بازی‌شان با او حرف بزند. چند دقیقه فرصتی هم كه داشتیم این گونه از بین رفت. و آقا داشت قصه‌ی حسین كرد تعریف می‌كرد.

آن وسط آقای عالی‌پیام كه تازه بازداشت شده است از راه نرسیده با دیدن نسرین به او نزدیك شد و مهربانانه آمد و پس از سلام و احوالپرسی، خودش را معرفی كرد و چیزهایی گفت و رفت.
مطمئن بودم نسرین آقای عالی پناه را به اسم نمی‌شناسد. بعد از رفتن‌‌شان، گفتم "او را شناختی؟" گفت "نه؟" نشانی‌هایی دادم. تعجب‌زده گفت "چرا گرفتن‌اش" گفتم "برای زلزله شعر گفته". هاج و واج نگاهم ‌كرد. گفتم توی شعرش كمی فلفل هم ریخته بود. [...] هنوز وقت نكرده‌ام با نسرین درست احوالپرسی كنم كه پرده‌ها پایین می‌آیند و این بار نسرین و بچه‌ها از آن طرف با تكان دادن دست از ما خداحافظی می‌كنند.

در راه بازگشت به خانه دارم به این فكر می‌كنم كه هفته‌ی آینده دولت به خاطر ناتوانی در اداره‌ی یك كنفرانس تشریفاتی بیهوده، امور مملكت را تعطیل كرده‌است و ملاقات زندانیان هم در آن چند روز سوخت و رفت...»

فیس‌بوک است و انبوه یادداشت‌ها. هرکس به شکلی هم‌دردی‌اش را از این گونه متن‌ها بیان می کند. فردی می‌نویسد: «دیری ست که اینجا پاسخ آزادی گلوله است و پشت میله‌ها پر است از جوانه‌هائی که می‌پندارند درخت آزادی به همت اندیشیدن بارور خواهد شد.» و دیگری امیدش را در انتظار باران عدالت به تصویر می‌کشد.
خبر مرگ
همسری که در دقایق کوتاه دیدار باید خبرهایی هم به نسرین برساند. برای گفتن خبرهای خوش لحظه‌شماری می‌شود، اما خبر مرگ را چگونه می‌توان به زندانی داد؟!
خندان: «دو هفته بعد از درگذشت رزا قراچورلوی عزیز امروز به خودم جرات دادم و خبر درگذشت‌اش را از پشت کابین به نسرین دادم. حدس می‌زدم که این خبر آن هم در آن شرایط چقدر برایش تکان‌دهنده است. هیچوقت او را این گونه ندیده بودم. پشت کابین خیلی گریه کرد.

Nasrin3

روزهای اول بازداشت نسرین، خبر درگذشت پدرش را 13 روز از او مخفی کرده بودند و سپس خبر را در سلول به او داده بودند. من واکنش‌اش را در آن لحظه ندیده بودم. آنها اجازه‌ی شرکت در تشییع جنازه‌ی پدر را هم به او ندادند. بعد از اعدام بدون حضور وکیل خانم زهرا بهرامی هم که موکل نسرین بود روزنامه‌ای را که خبر را نوشته بود در سلول انداخته بودند تا خبر شک‌آورش را ببیند. [...]»

دغدغه‌ زلزله
غم زندان دلیلی نمی‌شود که نسرین و رضا دغدغه‌ی زلزله نداشته باشند. نسرین از درون زندان با مردم زلزله‌زده‌ی آذربایجان اظهار هم‌دردی می‌کند و خندان بیرون از زندان چنین می‌نویسد.
خندان: «نیازی به آمدن زلزله نیست، در شرایط عادی هم كه از كنار روستاهای محروم مناطقی كه اكنون گرفتار زلزله شده‌اند عبور می‌كنیم، نمای اغلب آنها به یك روستای مخروبه و زلزله زده بیشتر شباهت دارد تا یك روستای آباد.
تنها نشان زندگی در آنها وجود پرچمی است كه در قبرستان مشرف به روستا، بر سر مزار جانباختگان جنگ، در اهتزاز است. پرچمی كه تنها سهم آنان از دنیای اطرا‌فشان است. [...]»

Nasrin4 

کودک ممنوع‌الخروج
در ماه ژوئیه خبر ناباورانه‌ی ممنوع‌الخروجی مهراوه در رسانه‌ها درج می‌شود. مهراوه که تنها دوازده سال دارد، همراه با پدرش اجازه‌ی ترک ایران را ندارد.
خندان: «پرونده‌سازی و ممنوع‌الخروجی دامن کودکان را هم گرفت. دو تا "برگ احضار متهم" دریافت کردیم یکی به نام "خودم" و دیگری به نام "مهراوه". مهراوه اگر جرمی هم مرتکب شده باشدريا، باید در دادگاه ویژه‌ی اطفال رسیدگی شود نه در دادسرای اوین.»
زندانی دهشت‌ناک‌تر از اوین
خندان از خبرهای پیرامونی زندان نیز می‌نویسد؛ وضعیت اسف‌بار زندانیان؛ فقدان امکانات بهداشتی و وحشت از زندانی مخوف‌تر از اوین.
خندان: «دو تن از همبندی های نسرین را امروز بعد از ظهر به زندان قرچک ورامین اعزام کردند. خانم‌ها صدیقه مرادی و کبری بنا زاده امروز از زندان اوین به قرچک ورامین منتقل شدند. با این حساب احتمال این که بقیه‌ی خانم‌ها را هم به قرجک ورامین منتقل کنند زیاد است. همانطور که گروهی از خانم‌ها در نامه‌ای که حدود یک سال پیش منتشر کردند، وضعیت آنجا را بی‌نهایت وحشتناک توصیف کرده بودند. آنجا هیچ شباهتی به زندان معمولی ندارد و سوله‌هایی با انبوهی از زندانی بدون داشتن حداقل امکانات زیستی است.

همین چند ماه پیش بود که یکی از زندانیان زن (غیر سیاسی) در آنجا اقدام به خودکشی کرد.
در آن موقع گفته می‌شد بر سر اندکی آب جوش زندانیان و سپس ماموران به جان هم می‌افتند و صف‌های طویل سرویس‌های بهداشتی زندانیان را آزار می‌دهد.»

Nasrin5

دست‌های کودکانه در دست‌های مادر و پدر
خواست کاملا طبیعی کودکی چهارساله که می‌خواهد دست پدر و مادرش را بگیرد و در میانه‌ی دو تکیه‌گاه بزرگ زندگی‌اش قرار بگیرد؛ مادر و پدر، آنهم هم‌زمان!
خندان: «قرار بود من چند دقیقه‌ی آخر ملاقات بچه‌ها با نسرین در محل دادسرا به آنها بپیوندم. به سرعت كه از پله‌ها بالا می‌رفتم، نیما را دیدم كه دست مادرش را گرفته بود و به طرف دستشویی می‌رفت. نیما از این كه خودش را همزمان كنار من و مادرش می‌دید خیلی خوشحال بود. از من پرسید: "بابا تو هم می‌شه با ما بیایی؟" گفتم: "آره حتما". ناباورانه خواست منظورش را دقیق‌تر توضیح بدهد بنابر این گفت "منظورم اینه كه تو این دستم را و مامان این یكی دستم رو بگیرید و با هم منو دستشویی ببرید". به او اطمینان دادم و بی‌درنگ راه افتادیم. دقایقی را كه او دست‌های كوچك‌اش را همزمان در دستان ما حس می‌كرد، شاید بهترین لحظه‌ی عمرش بود. گویی در آسمان‌ها پرواز می‌كرد. در آن لحظه اصلا متوجه اطراف‌ و اطرافیان‌اش نبود و تنها به خودش و خودمان فكر می‌كرد كه همراه‌اش بودیم. انگار نه انگار صدایی كه در راه پله‌ پیچیده بود صدای زنجیر پابند زندانی مردی بود كه همراه مامور درست پشت سر ما از پله‌ها پایین می‌آمد.»
هم‌دردان
هم‌بندانی که آزاد می‌شوند و دوباره به زندان بازمی‌گردند؛ این‌بار با چمدان‌هایی بزرگ، چراکه می‌دانند دوران‌ زندانی‌شان بس طولانی‌ست!
خندان: «ترقه‌بازی شب چهارشنبه سوری پارسال تازه شروع شده بود كه تلفن‌ جیبی‌ام زنگ زد. پشت خط نازنین بود كه می‌گفت: "من نازنین‌ام، همین الان از پیش نسرین دارم می آیم."

او تقریبا مطمئن بود و اظهار امیدواری می‌كرد كه به احتمال زیاد نسرین هم عید آزاد ‌شود.

پارسال درست در چنین روزهایی بود كه نازنین را به سلول انفرادی نسرین برده بودند و آنها هر دو غرق در شادی بودند از این كه پس از ماه‌ها انفرادی، حالا در كنار هم بودند. آنها قرار گذاشته بودند كه هر وقت نفر دوم‌شان آزاد شد، اولی حتما جلوی زندان به پیشوازش برود. ولی نسرین آنقدر ماند و بیرون نیامد كه بالاخره نازنین پس از نزدیك به یك سال مجبور شد به زندان برگردد. البته نسرین به پیشواز نازنین رفت ولی از آن طرف.

دو هفته پیش در اوج درگیری ما در دادسرا به خاطر روسری مهراوه، نازنین را دیدم با یك چمدان بزرگ كه به اندازه‌ی 6 سال بسته بود و سربالایی اوین را با جثه‌ی ریزش بالا می‌آمد. او كلی به مهراوه كه می‌داند خیلی دوست‌اش دارد دلداری داد و رفت داخل.

آن روز برگه‌‌ای را كه گفته بودند امضا كند، نكرده بود اگرچه امضای صوری نازنین هم مشكل آنها را حل نمی‌كرد و چیزی از قابلیت‌های او نمی‌كاست.»
روز تولد نسرین
اگر نسرین به جرم شجاعت و پیگیری عدالت در زندان به سر می‌برد، بسیاری زادروز او را به یاد دارند و هر که آدرسی دارد کارتی می‌فرستد و دیگران نیز تبریکی از طریق ایمیل یا فیس‌بوک.
خندان: «چهارشنبه كه از ملاقات نسرین بر می‌گردیم می‌بینیم كه خانه پر است از كارت پستال و نامه‌های محبت‌آمیز برای نسرین و ما، با یك ایده‌ی مشترك به مناسبت روز جهانی حقوق بشر. [...]»
نگران تندرستی همسر
در اوج سرمای زمستان خندان نگران سلامتی نسرین است و این نگرانی را تنها با پرسشی بیان می‌کند که خود نشان از اوج سوءتغذیه در زندان دارد.
خندان: «یك سوال:
همانطور كه می‌دانید، زندان مسئول بهداشت، سلامتی و تغذیه‌ی زندانیان است بدون در نظر گرفتن نوع جرم آنها.
فكر می‌كنید زندان اوین در بند عمومی بانوان (سیاسی) در این 11 ماه گذشته چند بار و در هر بار چند عدد میوه به زندانیان زن داده است؟ [...]»
بدون شرح
خندان: «به این خط‌ها نگاه كنید.
ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا
ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا ا
آیا می‌توان چیزی در آنها دید؟
همه‌ی این‌‌ها را ما می‌توانیم در یك لحظه ببینیم و چیزی هم درون آنها مشاهده نكنیم.
به احتمال زیاد حوصله نكنیم حداقل آنها را بشماریم.

ولی حتی وادار كردن ما به شمردن‌‌شان صبر ما را لبریز خواهد كرد.

ولی كسانی هستند كه تك‌تك این خطوط را در پس دیواری بلند زندگی كرده‌اند و حتی خیلی خیلی بیشتر.
اگر خوب به آنها نگاه كنیم حتما نگرانی مادر، دلتنگی پدر، غم سنگین كودك و یا... را در آن خواهیم دید.

و اگر آن خط‌ها در جایی كشیده شده باشند كه انفرادی‌اش می‌نامند گویی هر كدام‌شان نشانه‌ی قرنی است.

هر كدام از این خط‌ها كه بر دیوار زندان كشیده می‌شوند نماد یك روز نیستند، علامت یك روز و یك شب هستند، و نشانه‌ی نوعی زندگی...

آیا می‌توان در امتداد آنها روشنایی و امید را دید؟

و آزادی را؟»
نه به دقیقه‌ای آغوش مادر
سختی تقاضای یک دقیقه ملاقات از سوی پدر برای پسرکی که دلتنگ آغوش مادر است و پاسخ نه!
خندان: «با اینكه تردیدی نداشتم كه ملاقات حضوری نخواهند داد حتی به مناسبت امروز كه شب یلدا است ولی سماجت و پرسش‌ها و دلتنگی‌های عجیب و جدید نیما باعث شد كه از مسئولین آنجا بخواهم تماس بگیرند تا این بچه بعد از مدت‌ها حداقل یك دقیقه در راهرو بغل مادرش برود. فقط یك دقیقه تقاضا كردم با این كه كارسختی بود.

من و نیما امروز دوتایی ملاقات رفته بودیم. مهراوه به خاطر امتحان‌اش نمی‌توانست ملاقات بیاید. بقیه‌ی اعضای خانواده نسرین هم كماكان 5 ماه است كه ممنوع‌الملاقات هستند، به همین خاطر احساس تنهایی غریبی داشت.

اشكال زیادی ندارد كه ملاقات حتی برای یك دقیقه آن هم در یك چنین روزی ندادند.
موضوع آنگاه خطرناك می‌شود كه در كمال خونسردی این كار را می‌كنند.
و این یعنی مرگ احساس و عاطفه.»

Nasrin6

جوانه‌های آزادی
روزنگارهای گاه به گاه رضا خندان گاه به موش‌های زندان اوین می‌پردازد، و گاه به سفرهای او با مهراوه و نیما به شمال و یا کوه‌نوردی. اما یکی از خواندنی‌ترین نوشته‌های او بازمی‌گردد به هدیه‌ی نسرین به مناسبت سالروز ازدواجشان در پانزدهم مهرماه؛ همراه با طرحی از پرنده و جوانه و ستاره و شعری که بر زمینه‌ی آبی آن نگاشته شده است.

«پنداشتیم تهی دستیم و بی‌چیز
اما زمانی كه آغاز شد از دست دادن همه چیزی،
هر روز برایمان خاطره‌ای شد،
آنگاه شعر سرودیم
برای همه‌ی آنچه داشتیم
برای سخاوت پروردگار
آنا آخما تووا
تقدیم به پیام‌آوران "صلح"، "دموكراسی" و "آزادی"
و تقدیم به تو در سالگرد ازدواج‌مان.
دوستت دارم
نسرین
اوین – 90»





تازه‌ترین مقالات
نمایشگاهی برای کمک به زلزله‌زدگان (شهرزادنیوز)
در این نمایشگاه مجسمه سازان در کنار نقاشان حضور دارند. ما از هنرمندان خواهش کردیم که ک...
جورج گالووی: عمل آسانژ تجاوز جنسی نبوده (کارمن کشیشیان)
تنها دلیل پافشاری برای دستگیری و فرستادن آسانژ، نه به سوئد بلکه به ایالات متحده، افشاگ...
جنایت ناموسی: چرا بوسیدن یک پسر می‌تواند دلیل قتل باشد (پیتر ویلکینسون)
به گفته سانگرا، سوراخ کردن بینی یا رنگ کردن مو یا داشتن تلفن همراه، یا رجوع به شبکه‌ها...
سحر دهقان، رقصنده ای که از تن به خود رسید (سهیلا میرزایی)
ایرانی ها اغلب رقصنده را به عنوان رقاص می بینند، هیچ وقت به عنوان هنر به آن توجه ندارن...
نسرین ستوده و بازتاب زندان در فیس‌بوک (نوشین شاهرخی)
رضا خندان، همسر نسرین ستوده، گاه و بی‌گاه در صفحه‌ی فیس‌بوک خود از ملاقات‌هایش با نسری...
سوء رفتار و آزار کودکان فلسطینی در زندان‌های اسرائیل (دایلا حتوق / برگردان شهرزادنیوز)
به ندرت محل بازداشت کودکان به والدین گفته می‌شود و برخلاف کودکان اسرائیلی، به کودکان ف...
خشونت و فرهنگ (اسد سیف)
خشونت در هر شکلی که باشد با قدرت در رابطه است. خشونت اما با قدرت یکی نیست. آن‌جا که قد...
مجله هفتگی شهرزادنیوز شماره 239 در فورمات پی- دی – اف و قابل چاپ (شهرزادنیوز)
نسخه‌ی چاپی شماره 239 شهرزادنیوز حاوی این مطالب است: اخبار ایران و جهان؛ زلزله در فیس‌...
سی و سومین سالگرد حمله به کردستان (گفتگوی نوشین شاهرخی با احمد اسکندری)
در سالگرد صدور فرمان جهاد به کردستان و اعدام‌های دسته‌جمعی که تصاویر آن در صفحه اول رو...
قبلی ١٤٥ , ١٤٦ , ١٤٧ , ١٤٨ , ١٤٩ , ١٥٠ , ١٥١ , ١٥٢ , ١٥٣ , ١٥٤ بعدی

 چاپ